การวิจารณ์ละครทีวีที่มีเนื้อหารุนแรง

สื่อโทรทัศน์ ถือเป็นสื่อที่เด็กเข้าถึงได้ง่ายที่สุด

การผลิตละครซ้ำๆ เดิมๆ สร้างความจดจำให้กับเด็ก ละครบางเรื่องนำมาสร้างหลายรอบ จนเกิดพฤติกรรมเรียนรู้ จดจำและเลียนแบบ ทั้งพฤติกรรม คำพูด กิริยามารยาทของตัวละคร ส่วนเรื่องความคิดเห็นของเด็กก็จะขึ้นอยู่กับการรับรู้ที่เป็นรูปธรรม และนำไปสู่การพัฒนาความรู้สึกความรับผิดชอบชั่วดี จริยธรรม ค่านิยมและทัศนคติ ส่วนในเรื่องของการลดทอนความเป็นคุณค่าศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์นั้น ในละครของไทยมักจะให้ผู้หญิงแสดงบทบาทที่ถือว่าเป็นการลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

ละครในยุคนี้มีการผลิตเนื้อหาที่รุนแรง ไม่ว่าจะเป็นทั้งทางด้านจิตใจ วัตถุ หรือทางด้านความคิดออกมาซ้ำๆอย่างต่อเนื่อง ซึ่งถือเป็นการปลูกฝังและตอกย้ำให้เด็กเรียนรู้และเกิดการจดจำและนำไปสู่ปัญหาสังคมในอนาคต ซึ่งผู้ผลิตละครสามารถหลีกเลี่ยงหรือทดแทนการผลิตได้คือ การเสนอมุมมองอื่นที่มีความเหมาะสม ไม่สร้างเนื้อหาที่มีความรุนแรงในละคร โดยสอดแทรกจุดเล็กๆให้เห็นคุณค่าของตัวละครลงไปในเนื้อหา โดยศึกษาจากภาคประชาสังคม คนใกล้ชิด หรือการนำวรรณกรรมมาตีความให้มีเนื้อหาที่มีคุณค่าต่อสังคม เราควรจะใช้อิทธิพลในเชิงบวกมาช่วยในการมองหากลไก สิ่งหนึ่งที่สังคมมองคือ เรื่องของกระบวนการเรียนรู้ ซึ่งนักจิตวิทยาและนักเขียนบทต้องมาทำงานร่วมกัน ซึ่งเชื่อว่าการผลักดัน พ.ร.บ.กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ สามารถช่วยสร้างสื่อที่ดีให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ของครอบครัวและสังคมได้

ปัจจุบันละครทีวีเป็นรายการบันเทิงที่ติดเหมือนติดยาเสพติดก็ว่าได้

ถึงเวลาไม่ได้ดูรู้สึกหงุดหงิด ขาดอะไรไปสักอย่าง บางคนบอกว่าไม่ชอบดูหนังไทย แต่หากดูไปแล้วก็อยากจะติดตามตอนต่อไป ด้วยเหตุนี้ละครทีวีจึงมีอิทธิพลในการสร้างคุณธรรมด้านต่างๆให้แก่ผู้ชมได้เป็นอย่างดี ฉะนั้นหากละครทีวีมีการปรับเปลี่ยน ปรับปรุงเนื้อหาสาระไปในทางสร้างสรรค์จะมีประโยชน์แก่ผู้ชมในด้านสร้างคุณธรรมได้มากขึ้น จากเสียงสะท้อนเรื่องการวิพากษ์วิจารณ์ละครทีวีของไทยจะออกมาในทางลบค่อนข้างมาก จนพูดกันชินหูคนทั่วเมืองว่าหนังน้ำเน่าหรือละครน้ำเน่าคือการไม่เปลี่ยนแปลง ยังคงยึดเนื้อหาสาระแบบเดิมๆ คือ อิจฉา ริษยา พยาบาท แก้แค้น ใครที่ดูหนังไทยคงจะชินกับโครงเรื่องในทำนองลักษณะนี้

ในการเขียนบทละคร ควรมีความสมจริง ทุกการกระทำของตัวละครควรมีเหตุผลกับนิสัยตัวละครมารองรับเสมอ ตัวละครทุกตัวดูเหมือนมีชีวิตจริงๆอยู่ในสังคม มีการงานทำ มีความรับผิดชอบ มีพัฒนาการของตัวละคร เช่น บทร้ายมีปมเหตุที่ทำให้ตัวละครนี้เป็นคนที่ร้ายขึ้นเรื่อยๆ อย่างสมเหตุสมผล แต่ในปัจจุบันหลายคนมองว่า บทละครไทยส่วนใหญ่ ตัวละครในเรื่องมักมีคาแรกเตอร์ด้านเดียว ไม่มีมิติความเป็นมนุษย์จริงๆ เช่น บทคนดีก็ดีจนเกินไปไม่คิดหน้าคิดหลัง หรือบทร้ายก็ร้ายสุดๆ เอาแต่กรี๊ดกร๊าด หรือหาเรื่องไปวันๆ เป็นต้น หรือเหตุการณ์ต่างๆในละครไทยมักจะถูกหยิบยกมาเป็นประเด็นในด้านลบอยู่เสมอ

การพัฒนารายการโทรทัศน์สำหรับเด็กเยาวชนและครอบครัวคุณภาพที่ดีขึ้น

ที่ผ่านมาความพยายามในการพัฒนารายการโทรทัศน์สำหรับเด็ก เยาวชนและครอบครัว ไม่อาจมี คุณภาพที่ดีขึ้น เกิดขึ้นจากสาเหตุหลายประการ ทั้งในส่วนของการขาดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องในหลักการพื้นฐานทางวิชาการในการผลิตรายการโทรทัศน์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านพัฒนาการเด็ก จิตวิทยาเด็ก รวมตลอดถึง การที่ไม่มีหลักสูตรการสร้างสรรค์รายการโทรทัศน์สำหรับเด็ก ฯ ทำให้รายการโทรทัศน์ไม่อาจตอบโจทย์ด้านการผลิตรายการโทรทัศน์เพื่อส่งเสริมการศึกษาและการเรียนรู้สำหรับเด็ก เยาวชนและครอบครัวอย่างรอบด้านและมีประสิทธิภาพ

หลังจากที่โทรทัศน์หรือวิทยุโทรภาพในยุคเริ่มต้นเริ่มต้นแพร่ภาพเมื่อ เดือนมิถุนายน พ.ศ.2498 ที่สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีช่อง 4 บางขุนพรหม ซึ่งดำเนินการโดยบริษัทไทยโทรทัศน์ จำกัด เป็นต้นมา โทรทัศน์ได้กลายเป็นหน้าต่างบานแรกของการศึกษาและเรียนรู้โลกและชีวิตของมนุษย์ในสังคมไทยตลอดมาเป็นเวลากว่า 50 ปี แล้วแต่ทว่า เมื่อกล่าวถึง รายการโทรทัศน์ที่เข้าไปมีส่วนในการพัฒนาการศึกษาและการเรียนรู้ของเด็ก เยาวชนและครอบครัว แล้ว กลับพบว่า รายการโทรทัศน์ประเภทดังกล่าวมีจำนวนลดลง โดยในปี พ.ศ.2546 มีรายการโทรทัศน์สำหรับเด็ก เยาวชนและครอบครัว ลดลงจากปี พ.ศ.2536 ถึง 4.75 %

ประกอบกับ หลังจากที่มีการศึกษาวิจัยของคณะทำงานโครงการสื่อมวลชนเพื่อการศึกษาและการเรียนรู้ จนกระทั่งได้กลายเป็นยุทธศาสตร์การบริหารจัดการสื่อของรัฐเพื่อการศึกษา เมื่อ 1 ตุลาคม พ.ศ.2546 และต่อเนื่องจนกลายมาเป็น มติคณะรัฐมนตรี ฉบับวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2546 ในการใช้สื่อของรัฐเพื่อการศึกษาและการเรียนรู้ของเด็ก เยาวชนและครอบครัว ที่ผ่านมา ความพยายามในการพัฒนารายการโทรทัศน์สำหรับเด็ก เยาวชนและครอบครัว ไม่อาจมี คุณภาพที่ดีขึ้น เกิดขึ้นจากสาเหตุหลายประการ ทั้งในส่วนของการขาดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องในหลักการพื้นฐานทางวิชาการในการผลิตรายการโทรทัศน์

โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านพัฒนาการเด็ก จิตวิทยาเด็ก รวมตลอดถึง การที่ไม่มีหลักสูตรการสร้างสรรค์รายการโทรทัศน์สำหรับเด็ก ฯ ทำให้รายการโทรทัศน์ไม่อาจตอบโจทย์ด้านการผลิตรายการโทรทัศน์เพื่อส่งเสริมการศึกษาและการเรียนรู้สำหรับเด็ก เยาวชนและครอบครัวอย่างรอบด้านและมีประสิทธิภาพในขณะเดียวกัน ปัญหาด้านปริมาณของรายการโทรทัศน์สำหรับเด็ก ฯไม่ได้เพิ่มปริมาณมากขึ้น ถึงแม้ว่าจะมีนโยบายภาครัฐ สาเหตุสืบเนื่องจาก การประกอบการรายโทรทัศน์ฯสำหรับเด็ก เยาวชนและครอบครัว มักประสบกับปัญหาการขาดทุน ทำให้แรงจูงใจด้านวิชาชีพลดน้อยถอยลง เห็นได้ชัดว่า การผลิตรายการโทรทัศน์สำหรับเด็ก ไม่ได้ถูกยกระดับคุณค่าทางวิชาชีพให้มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ ยิ่งไปกว่านั้น ภาคเด็ก เยาวชน ครอบครัว ก็ไม่มีองค์กร หรือ หน่วยงานทางวิชาการที่จะเข้ามาให้ข้อมูลที่จำเป็นต่อการบริโภครายการโทรทัศน์ที่ถูกต้องและตรงไปตรงมา ทำให้ความเข้มแข็งในกลุ่มภาคประชาชน ความรู้ในการลบริโภคสื่อ ข้อแนะนำหรือรายการแนะนำในการที่จะเข้าไปบริโภคไม่ได้รับการส่งต่อไปยังสังคม

 

การผลิตรายการโทรทัศน์ส่วนใหญ่จะเป็นการออกไปถ่ายทำนอกสถานที่

ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์จะมีสถานที่ทำงานที่เปลี่ยนไปตามรูปแบบของรายการ  บางรายการอาจจะต้องประจำอยู่ที่สตูดิโอ หรือ บางรายการอาจจะเป็นรายการที่ต้องออกไปถ่ายทำนอกสถานที่ ซึ่งสถานที่ก็จะเปลี่ยนไปตามเรื่องที่จะถ่าย อีกเช่นกัน และนอกเหนือจากขั้นตอนการถ่ายทำยังมีขั้นตอนอื่นๆอีก เช่น  ในการทำสคริปอาจจะต้องลงพื้นที่เพื่อหาข้อมูล การออกไปเก็บภาพบรรยากาศต่างๆเพื่อนำมาประกอบในรายการ การสัมภาษณ์ผู้รู้หรือผู้ที่มีความเกี่ยวข้องกับเรื่องราวที่เราจะนำมาออกอากาศในครั้งนั้น การออกไปหาหรือติดต่อสถานที่ถ่ายทำรายการ

ซึ่งโดยรวมแล้วการทำงานของผู้ผลิตรายการโทรทัศน์จะมีการเปลี่ยนสถานที่ทำงานไปเรื่อยๆ และจะมีการเข้าออฟฟิศในช่วงเตรียมงานก่อนการถ่ายทำ แต่ในบางครั้งการเขียนสคริปหรือถ่ายทำนั้นสามารถทำได้เลยที่ออฟฟิศ ซึ่งบรรยากาศในออฟฟิศของผู้ผลิตรายการโทรทัศน์นั้น ก็จะมีทั้งบริษัทใหญ่ๆ และ บริษัทที่จัดตั้งกันเองเล็กๆ บรรยากาศโดยรวมจะสนุกสนานมีระบบการทำงานแบบเป็นพี่เป็นน้องกัน ด้วยรูปแบบการทำงานที่เป็นงานสายบันเทิง ระบบการทำงานก็จะแตกต่างไปจากงาน routine คือเวลาเข้าและออกงานจะไม่แน่นอนขึ้นอยู่กับงานในวันนั้น โดยเฉพาะวันที่มีการถ่ายทำรายการอาจกินเวลาในการทำงานมากกว่า 8  ชั่วโมง

การผลิตรายการโทรทัศน์ส่วนใหญ่จะเป็นการออกไปถ่ายทำนอกสถานที่ ซึ่งในระหว่างการถ่ายทำนั้นก็มีความยากลำบาก สะดวกสะบาย และมีปัญหาที่แตกต่างกัน ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์จึงต้องเป็นคนที่สามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าต่างๆได้อย่างเป็นอย่างดีเป็นคนง่ายๆสบายๆ สามารถทำงานที่ลุยได้ และชอบลองทำอะไรใหม่ๆอยู่เสมอ นอกเหนือจากการออกไปถ่ายทำแล้วยังต้องมีการเตรียมงานก่อนการถ่ายซึ่งมีหลายขั้นตอน และต้องมีการ ทำงานที่ละเอียด เพราะเรื่องราวที่จะนำมาออกอากาศนั้นต้องถูกต้อง ชัดเจน และมีแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้การทำงานจะอยู่ภายใต้ข้อจำกัดของเวลา เพราะมีเรื่องการออกอากาศ ที่ต้องส่งงานอย่างสม่ำเสมอตามข้อตกลงของช่อง ทำให้งานแต่ละงานต้องมีการวางแผนงานที่ชัดเจน และทำงานด้วยความแอคทีฟตลอดเวลา เพื่อให้ทันเวลาที่ได้กำหนดเอาไว้  จึงต้องเป็นคนที่มีความกระตือรือร้นในการทำงาน

เทคโนโลยีดิจิตอลและการผลิตรายการทีวีในยุคดิจิตอล

สำหรับการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคทีวีดิจิตอลจะก่อให้เกิดแนวโน้มและโอกาสทางธุรกิจ คือ ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์มีช่องทางผลิตรายการป้อนสู่ช่องฟรีทีวีมากขึ้น การแข่งขันด้านคุณภาพของเนื้อหารายการโทรทัศน์ และนำเสนอความแตกต่างและแปลกใหม่ เพื่อดึงดูดสายตาผู้ชม ธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับการผลิตรายการโทรทัศน์ เช่น ให้เช่าอุปกรณ์การถ่ายทำ ให้เช่าสตูดิโอ ให้เช่าชุดนักแสดง งานเทคนิคพิเศษ และงานตัดต่อ จะได้รับอานิสงส์ในการรับจ้างช่วงต่อ ส่วนความท้าทายในตลาดผลิตรายการโทรทัศน์ที่ยังต้องเผชิญ ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้ชมที่เข้าสู่รูปแบบการชมโทรทัศน์พร้อมกับการใช้สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ท ต้นทุนในการผลิตรายการโทรทัศน์ที่อยู่ในระดับสูง การสรรหาและผลิตรายการโทรทัศน์เพื่อให้เพียงพอสำหรับการถ่ายทอดไปยังผู้ชม ภาวะขาดแคลนบุคลากรที่มีประสบการณ์ในธุรกิจผลิตรายการโทรทัศน์

ในแง่ของผู้ชมอย่างเราๆ สิ่งที่ควรรู้ ก็คือการเตรียมพร้อมในการก้าวเข้าสู่ยุคของดิจิทัลทีวี ที่จะเริ่มต้นในปี 2558 นี้ เพราะเมื่อถึงเวลานั้น ทีวีอนาล็อกที่เราดูกัน รวมไปถึงทีวีดาวเทียมจะต้องถูกปรับเปลี่ยน โดยจะมีทางเลือกในการรับชมมากขึ้น หน้าที่ของผู้ชมก็อาจจะต้องหาอุปกรณ์รับสัญญาณมาติดตั้งเพิ่มเติม

การเปลี่ยนไปสู่ระบบทีวีดิจิตอล ทำให้สามารถรับชมโทรทัศน์ด้วยคุณภาพสัญญาณที่ดีขึ้น ในระดับมาตรฐานความคมชัดสูง โดยปราศจากสัญญาณรบกวน อีกทั้งยังเป็นการเพิ่มทางเลือกให้ประชาชน เนื่องจากมีจำนวนช่องรายการที่เพิ่มขึ้น รวมถึงช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจและการลงทุนของประเทศ นำมาซึ่งการเป็นที่ยอมรับของต่างชาติและดึงดูดความสนใจในการลงทุนจากต่างประเทศ ทั้งนี้ในระบบดิจิตอลทีวีมีบริการสัญญาณทั้งหมด 48 ช่อง ได้แก่ ช่องบริการสาธารณะ จำนวน 12 ช่อง ช่องบริการชุมชน จำนวน 12 ช่อง และช่องบริการธุรกิจในหมวดรายการเด็กและเยาวชน 5 ช่อง หมวดข่าวสารและสาระ 5 ช่อง หมวดช่องทั่วไป 10 ข่อง หมวดรายการที่มีคุณภาพความคมชัดสูง 4 ช่อง ซึ่งจะเริ่มเปิดให้บริการตามส่วนพื้นที่ โดยในวันที่ 1 เมษายน จะให้บริการในพื้นที่จังหวัดกรุงเทพมหานคร นครราชสีมา เชียงใหม่ และสงขลาเป็นพื้นที่แรก จากนั้นเดือนพฤษภาคม 2557 จะขยายการออกอากาศเพิ่มอีก 3 จังหวัดในจังหวัดอุบลราชธานี สุราษฎร์ธานี และระยอง

จากกระแสการเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่นี้เอง ทำให้ประเทศไทยตื่นตัวกับการเปลี่ยนแปลงอย่างโดยเฉพาะด้านธุรกิจการสื่อสารมวลชนที่ต้องมีการปรับแผนนำเสนอเนื้อหาในสื่อของตน เพิ่มความน่าสนใจเพื่อสู้กับคู่แข่งทั้งหน้าเก่าและหน้าใหม่ ผู้ประกอบธุรกิจต่างก็พยายามเข้ามาเปิดพื้นที่ในช่องทางใหม่นี้ด้วยกันทั้งนั้น

ตลาดธุรกิจผลิตรายการโทรทัศน์ในปัจจุบัน

สำหรับภาพรวมตลาดธุรกิจผลิตรายการโทรทัศน์ในปัจจุบัน กลุ่มผู้ประกอบการรายใหม่ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการผลิตรายการโทรทัศน์ที่แตกต่างกัน จะเข้ามาในตลาดมากขึ้น เนื่องจากการเติบโตที่ก้าวกระโดดของเคเบิ้ลทีวีและทีวีดาวเทียมในช่วงเวลาที่ผ่านมา ทั้งจำนวนช่องที่มีมากกว่า 200 ช่อง และอัตราการเข้าถึงผู้ชมกว่า 14 ล้านครัวเรือน ประกอบกับกระแสความนิยมรับชมรายการโทรทัศน์ต่างประเทศชะลอตัวลง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ละครซีรี่ย์ต่างประเทศ ทำให้ช่องรายการต่างๆได้นำเนื้อหารายการโทรทัศน์ที่ผลิตในไทยมาออกอากาศ นับเป็นโอกาสสำหรับผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ไทยรายใหม่ที่จะสามารถเข้ามาผลิตรายการโทรทัศน์ โดยเฉพาะละครไทย และรายการวาไรตี้ เพื่อป้อนเข้าสู่ช่องรายการได้มากขึ้น

ทั้งนี้ จากการที่ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ต่างๆ มีความเชี่ยวชาญในการผลิตประเภทรายการที่แตกต่างกัน โดยบางรายมีความเชี่ยวชาญในการผลิตละคร บางรายมีความเชี่ยวชาญในการผลิตรายการวาไรตี้หรือรายการข่าว เป็นต้น จึงทำให้มีกลุ่มผู้ชมเป้าหมายเฉพาะกลุ่มที่แตกต่างกัน และจากการที่ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์มีความเชี่ยวชาญในการผลิตรายการที่แตกต่างกันเข้ามาในตลาดมากขึ้น ย่อมส่งผลให้เนื้อหารายการโทรทัศน์ในประเทศไทยมีความหลากหลาย ทั้งในด้านความคิดสร้างสรรค์ผลงาน และรูปแบบการนำเสนอ อย่างไรก็ตาม พบว่า รายการโทรทัศน์ประเภทละคร ยังคงเป็นที่นิยมในการรับชมจากผู้ชมสูงสุดในช่วงเวลาหลัก หรือ Prime Time ทำให้ผู้ประกอบการช่องรายการโทรทัศน์ ไม่ว่าจะอยู่ในแพลตฟอร์มใดก็ตาม ต่างสรรหาละครเนื้อหาดีและมีคุณภาพมาออกอากาศในช่วงเวลาดังกล่าว เพื่อแย่งชิงสายตาผู้ชมโทรทัศน์ให้มากที่สุด ส่งผลให้ผู้ประกอบการช่องรายการโทรทัศน์ที่ไม่มีความเชี่ยวชาญในการผลิตละครต้องทำการจัดหาโดยจ้างผู้ผลิตละครอื่นที่มีความพร้อมและความเชี่ยวชาญเพื่อผลิตและป้อนละครเข้าสู่ช่องรายการของตนเอง นอกจากนี้ เนื้อหารายการโทรทัศน์ที่ถูกซื้อลิขสิทธิ์มาจากต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นละครซีรี่ย์ รายการวาไรตี้ประเภทเกมโชว์ และเรียลลิตี้โชว์ มักจะทำถูกปรับเนื้อหาหรือรูปแบบในการนำเสนอให้เข้ากับรสนิยมและกระแสความนิยมของคนไทย